Cần kiểm tra gì trước khi xuất phát và làm gì nếu có vấn đề trên đường

Phần lớn những lần dừng xe khó chịu không bắt đầu từ một hỏng hóc lớn, mà từ một chi tiết nhỏ bị bỏ qua vào buổi sáng. Lốp hơi non, phanh yếu hơn, rung lạ, rò rỉ, mùi khác thường, quá nhiệt, hay một sợi dây đang treo lỏng lẻo thường đều báo trước trước khi biến thành vấn đề thật sự. Vì vậy điều hữu ích với du khách không phải là biết hết cấu tạo của xe, mà là có một quy trình ngắn: nhìn xe nhanh trước khi đi, nhận ra dấu hiệu xấu kịp lúc, và đừng cố cãi lại chiếc xe.

Vì sao năm phút kiểm tra buổi sáng gần như luôn đáng giá

Trên đường, du khách thường gặp những vấn đề đã báo hiệu từ trước nhiều hơn là tai nạn máy móc đột ngột. Hôm qua một bánh đã trông mềm hơn bình thường một chút. Phanh đã không còn chắc như trước. Dưới xe ở chỗ đỗ xuất hiện một giọt nhỏ. Khi chạy có âm thanh mới, nhưng người lái tự nhủ cứ đi tiếp rồi tính sau. Cuối cùng, cả ngày hỏng đi không phải vì một nguyên nhân lớn, mà vì vài quyết định nhỏ nối tiếp nhau.

Còn một tầng nữa cũng quan trọng không kém. Việc kiểm tra nhanh trước khi đi không chỉ giúp về mặt an toàn, mà còn giúp trao đổi với bên cho thuê dễ hơn. Nếu bạn đã quay sẵn ngoại hình xe, tình trạng bánh, dàn nhựa, đồng hồ và những vết hao mòn dễ thấy, sau đó sẽ đơn giản hơn nhiều để nói cái gì xuất hiện trên đường và cái gì đã có từ trước.

Chúng tôi xem việc này như một phần bình thường của ngày đi, chứ không phải thứ gì căng thẳng. Nó nên tự nhiên như đội mũ bảo hiểm, mở bản đồ và nhìn thời tiết. Việc kiểm tra không cần kéo dài hai mươi phút. Nhưng cũng không nên bỏ qua nó mỗi lần chỉ vì muốn đi cho nhanh.

Cần kiểm tra gì trước mỗi lần chạy

Cách hữu ích nhất ở đây rất đơn giản: đừng cố đánh giá cả chiếc xe trong một lần nhìn. Hãy đi theo cùng một vòng kiểm tra ngắn mỗi lần. Như vậy sẽ nhanh mà lại không bỏ sót thứ quan trọng.

Lốp và bánh xe

Hãy nhìn xem có bánh nào mềm rõ hơn hôm qua không. Để ý các vết cắt, đinh cắm, biến dạng mạnh, hư hỏng hông lốp và gai lốp đã quá mòn. Nếu lốp đã trông đáng nghi ngay ở bãi đỗ, đừng tự trấn an rằng ra đường thẳng rồi sẽ rõ. Đây chính là kiểu việc nên xử lý trước khi khởi hành.

Phanh

Trước khi đi, nên thử cảm giác của cả hai phanh tại chỗ và trong vài mét đầu tiên. Tay phanh hay chân phanh không nên hụt quá sâu, phản hồi không nên bông và chiếc xe không nên kéo lệch sang một bên khi phanh. Nếu hôm nay phanh yếu hơn thấy rõ so với hôm qua, đó đã không còn là chuyện nhỏ.

Đèn, xi nhan, đèn phanh và gương

Ở Việt Nam, điều này đặc biệt quan trọng trong mưa, lúc chạng vạng, trong dòng xe dày và ở các đoạn ngoài thành phố. Hãy kiểm tra đèn chiếu sáng, đèn phanh, xi nhan và còi. Gương phải giữ chắc, chứ không được như thể có cuộc sống riêng sau mỗi ổ gà. Một chiếc gương rung lắc hoặc tự gập lại chỉ có vẻ nhỏ cho đến làn xe đông đầu tiên hoặc cơn mưa đầu tiên.

Tay lái, tay ga và cảm giác kiểm soát tổng thể

Tay lái phải xoay trơn tru, không có cảm giác kẹt lạ. Tay ga phải trả về mượt, không có cảm giác dính. Cũng nên dắt xe bằng tay một chút để xem có điều gì mới lạ trong trọng lượng, sự cân bằng hay việc xoay trở hay không. Nếu chiếc xe đã thấy khó chịu ngay ở bãi đỗ hoặc khác hôm qua, đó là lý do để dừng lại và nhìn kỹ hơn.

Rò rỉ, mùi và dấu hiệu mệt mỏi tổng thể

Một cái nhìn nhanh xuống dưới và quanh hai bên thường hữu ích hơn nhiều so với việc nghĩ ngợi dài dòng. Có giọt mới dưới xe không. Có mùi xăng, dầu cháy hay mùi gì mới không. Có nhựa lỏng lẻo, ốc bắt đầu yếu, chỗ để chân bị hỏng hay vết nứt trên thân xe mà hôm qua chưa thấy rõ không. Bạn không cần tháo xe ra. Bạn chỉ cần nhìn xem chiếc xe có đang đòi hỏi sự chú ý ngay lúc này hay không.

Nên chú ý gì tùy theo loại xe

Vòng kiểm tra cơ bản gần như giống nhau với mọi người, nhưng vẫn có vài điểm nên để ý tùy theo loại phương tiện.

Nếu bạn dùng xe ga tự động nhẹ, rủi ro đời thường chính thường không nằm ở thứ gì quá đặc biệt, mà ở lốp, phanh, đèn, dàn nhựa và tình trạng tổng thể. Bất kỳ mùi mới nào, rung mạnh hay tiếng ù từ khu vực truyền động đều không nên bị gạt đi bằng câu “chắc là bình thường”.

Nếu xe có xích lộ ra ngoài, ít nhất hãy nhìn những dấu hiệu rõ nhất. Xích không nên trông han gỉ, khô cứng và chùng đến mức nhìn là thấy mà không cần đo đạc gì cả. Nếu bạn đã nghe tiếng va đập, lạch cạch hay thấy xích vận hành lạ, đó không phải chuyện nên mang đi quá xa khỏi thành phố.

Nếu là xe điện, càng nên kiểm tra mức pin thực tế, quãng đường thực tế còn lại cho tuyến đi hôm đó, cáp hoặc bộ sạc nếu cần, và việc không có lỗi cảnh báo trên đồng hồ. Với thành phố và những chuyến ngắn thì như vậy thường đã đủ, nhưng xây cả một ngày dài trên một cục pin đã trông chạm ngưỡng từ buổi sáng thì không phải ý hay.

Nên quay gì trước khi xuất phát

Một đoạn video ngắn trước chuyến đi dài đầu tiên gần như luôn có ích. Nó không cần hoàn hảo. Điều quan trọng là sau này bạn có thể bình tĩnh đối chiếu lại tình trạng xe lúc bắt đầu.

• Đi một vòng quanh xe và quay cả hai bên, phía trước và phía sau.
• Quay riêng bánh xe, gương, tay phanh, pô, phần nhựa phía dưới và những điểm dễ hỏng nhất.
• Quay đồng hồ, số km, mức xăng hoặc mức pin.
• Nếu đã có vết xước, nứt, cạ hay mẻ, hãy quay cận cảnh.
• Nếu là thuê nhiều ngày, cũng nên có một đoạn ngắn lúc đề máy và kiểm tra đèn hoạt động.

Đây không phải là nghi ngờ vì thích nghi ngờ. Đây là cách tự bảo vệ rất đời thường, đặc biệt nếu tuyến đường không chỉ quanh phố mà còn có đèo, đoạn dài hoặc nhiều ngày trên đường.

Nên mang theo gì ngay cả trong một chuyến ngắn

Ở đây rất dễ rơi vào hai cực đoan. Một là không mang gì ngoài điện thoại. Hai là cố mang theo nửa cái gara. Trong thực tế, bộ đồ hữu ích thường đơn giản hơn nhiều.

• Điện thoại còn pin, bản đồ offline và liên hệ của bên cho thuê được lưu không chỉ trong ứng dụng nhắn tin.
• Pin dự phòng hoặc dây sạc nếu bạn có một ngày dài và phải mở dẫn đường liên tục.
• Nước, áo mưa và một ít tiền mặt phòng khi cần sửa nhỏ hoặc nhờ giúp đỡ trên đường.
• Một bộ sơ cứu nhỏ và găng tay nếu bạn không chỉ chạy nửa tiếng quanh khách sạn.
• Với chuyến đi dài, bơm mini và bộ vá có thể hữu ích, nhưng chỉ khi bạn thật sự biết dùng.
• Với xe điện, nên giải quyết câu chuyện sạc từ trước, chứ đừng chờ đến lúc pin đã xuống thấp mới nhớ ra.

Chúng tôi sẽ thêm một việc rất đơn giản nữa. Nên biết trước bên cho thuê muốn bạn xử lý ra sao khi có sự cố: gọi điện, nhắn trong chat hoặc messenger, gửi ghim vị trí, ảnh, video, mốc gần nhất. Những điều này nên thống nhất trước khi lên đường, không phải giữa lúc đang gặp chuyện.

Những dấu hiệu không được bỏ qua khi đang đi

Có những triệu chứng mà mọi người đặc biệt hay tự mặc cả với mình. Cảm giác như chỉ còn một đoạn ngắn, chỗ sửa ở đâu đó phía trước, âm thanh nghe chưa đáng sợ lắm, và đoạn đường gần xong rồi. Chính ở những chỗ đó người ta hay mắc thêm một sai lầm nữa.

Nếu vấn đề đã chạm đến phanh, tay lái, bánh xe, truyền động, nhiên liệu, dầu hoặc nhiệt độ, câu hỏi lúc đó không còn là đi tiếp có thoải mái không. Câu hỏi là còn an toàn hay không. Và trong nhiều trường hợp, câu trả lời thật ra khá rõ.

Xịt lốp, tiếng lạ, quá nhiệt: xử lý thế nào mà không hoảng

Quy tắc hữu ích nhất trên đường rất đơn giản: trước hết đưa bản thân và chiếc xe vào chỗ an toàn, rồi mới bắt đầu xử lý. Không đứng giữa làn, không đứng ở góc cua khuất, và không đứng ở nơi chính bạn cũng không an toàn. Sau đó mọi bước tiếp theo sẽ dễ hơn nhiều.

Nếu lốp xịt hoặc nghi có đinh

Nếu lốp xuống thấy rõ, đừng tiếp tục chạy như không có chuyện gì. Điều này càng đúng nếu là bánh trước, mất hơi mạnh hoặc tay lái bắt đầu không ổn định. Hãy dừng lại, chụp ảnh bánh xe, gửi vị trí và hỏi bên cho thuê nên đi đâu hoặc họ đang gọi ai hỗ trợ. Đôi khi chỗ vá lốp thật sự ở rất gần. Nhưng quyết định đó vẫn nên được đưa ra sau một liên lạc ngắn với bên cho thuê, chứ không phải theo cảm giác.

Nếu xuất hiện âm thanh mới

Không phải âm thanh nào cũng là thảm họa, nhưng âm thanh mới nào cũng đáng để kiểm tra ngắn. Giảm tốc, lắng nghe, và thử xem nó liên quan đến phanh, vòng quay của bánh, tay ga hay mặt đường xóc. Nếu âm thanh rõ ràng đến từ bánh, phanh, xích hoặc vùng truyền động, tốt hơn là dừng lại và xem có gì rõ ràng bằng mắt thường hay không. Nếu sau một phút mà tình hình vẫn không sáng ra hơn, đi tiếp đã bắt đầu giống đánh cược rồi.

Nếu xe hụt lực, nóng lên hoặc có mùi khét

Đây là trường hợp mà dừng lại ngay gần như luôn khôn ngoan hơn. Tắt máy hoặc tắt nguồn, để xe nghỉ, và đừng cố gắng anh hùng thêm vài cây số nữa. Một động cơ quá nóng, bộ truyền động quá nhiệt, hay mùi xăng hoặc khói gắt hiếm khi tự tốt lên chỉ vì bạn chạy thêm một đoạn.

Nên nhắn gì cho bên cho thuê để được giúp nhanh hơn

Càng ít hỗn loạn trong tin nhắn đầu tiên, người ta càng dễ giúp bạn nhanh. Thay vì kể một câu chuyện dài đầy cảm xúc, tốt hơn là gửi một gói thông tin ngắn và rõ.

• Bạn đang ở đâu: ghim vị trí và mốc gần nhất.
• Điều gì đã thay đổi: xịt lốp, phanh yếu, có tiếng lạ, xe không nổ, có rò rỉ.
• Nó bắt đầu từ khi nào: ở bãi đỗ, ngay sau khi xuất phát, sau ổ gà, sau mưa, hay trên dốc.
• Bạn có thể đứng ở chỗ an toàn không và xe còn di chuyển được không.
• Ảnh và video ngắn của sự cố nếu có thể quay được.

Cách này hầu như luôn tốt hơn kiểu nhắn “có gì đó không ổn, giúp gấp”. Nếu bên cho thuê làm việc đàng hoàng, ngần đó thường đã đủ để họ nói ngay bước tiếp theo cho bạn.

Cũng nên thống nhất trước sẽ liên lạc bằng cách nào nếu có vấn đề. Nếu bạn đặt xe qua MOTO-ASIA, hợp lý nhất là viết trong chat đặt chỗ, vì sau khi hoàn tất chat đó vẫn còn dùng được. Bạn có thể gửi ngay ghim vị trí, ảnh và video ngắn ở đó, còn hệ thống chat sẽ tự dịch tin nhắn hai chiều cho mọi bên. Nếu bạn đặt trực tiếp với chủ xe, cách làm gần như tương tự: dùng messenger bình thường kèm công cụ dịch.

Khi nào có thể đi tiếp thật cẩn thận, và khi nào thì không nên nữa

Có những lỗi nhỏ đời thường mà đôi khi bạn vẫn có thể chạy thật chậm và bình tĩnh một đoạn ngắn đến chỗ rõ ràng. Ví dụ như gương lệch nhẹ, giá đỡ điện thoại lỏng, hoặc một miếng nhựa bắt đầu rung nhưng chưa ảnh hưởng đến việc điều khiển. Nhưng điều này chỉ đúng khi lỗi thật sự nhỏ và bạn hiểu rõ chuyện gì đã xảy ra.

Nếu vấn đề nằm ở phanh, bánh xe, tay lái, độ ổn định, sức kéo, nhiệt độ, truyền động, nhiên liệu hoặc dầu, chúng tôi sẽ không xếp nó vào nhóm “đi chậm là tới”. Lúc đó tốt hơn là chuyển sang dừng lại, liên hệ bên cho thuê và đánh giá tỉnh táo. Nếu bạn còn phân vân, nên nghiêng về phía an toàn chứ không phải phía cố chấp.

Một chuyến đi tốt không cần phải chứng minh bản lĩnh. Nhiều khi quyết định sáng suốt nhất trên đường là không cố tới bằng mọi giá, mà dừng lại đúng lúc, xử lý bình tĩnh và chỉ đi tiếp khi chiếc xe đã trở lại bình thường.